Էլիտ-Մեդ բժշկական կենտրոն

Երևան, Հակոբ Հակոբյան 3/15

Էլ.հասցե:

[email protected]

Աշխատանքային ժամեր

Երկ-Շբթ: 8.30am - 7.00pm

Title

Autem vel eum iriure dolor in hendrerit in vulputate velit esse molestie consequat, vel illum dolore eu feugiat nulla facilisis at vero eros et dolore feugait.

Tag Archive

Վիտամիններ, որոնք ցուցված են կանանց. Ինչպես կողմնորոշվել

Հազիվ թե որեւէ մեկը կասկածի, որ վիտամինները օգնում են առողջության բարելավմանը: Սակայն դրանց մեծ մասը մեր օրգանիզմում չի սինթեզվում: Ինչպես հասկանալ, որ առկա է վիտամինների պակաս եւ ինչպես ընտրել վիտամինային –ճիշտ համալիր:

Վիտամիններ ` միֆ, թե  իրականություն:

Առաջին հերթին պետք չէ մոռանալ, որ տղամարդիկ եւ կանայք ունեն տարբեր հորմոնալ համակարգեր: Կանանց մարմինը ավելի շատ է ենթարկվում արտաքին գործոնների անբարենպաստ ազդեցությանը: Կանանց ոսկրային հյուսվածքները ավելի փխրուն են, եւ նույնիսկ ատամների գույնը ավելի արագ է խամրում: Հետեւաբար, կանայք ավելի հաճախ պետք է ընդունեն հավելյալ վիտամիններ՝ օրգանիզմի կայուն վիճակն ապահովելու համար:

Վիտամինների բացակայության նշանները` հիպովիտամինոզը կամ վիտամինների պակասը, ազդում է արտաքին տեսքի, վարքագծի եւ ինքնազգացողության վրա, հետեւաբար երբեմն բավական է նայել հայելու մեջ, հասկանալու համար, որ ժամանակն է լրացնել այն: Ռիսկի տակ են այն մարդիկ, ովքեր տառապում են վարակիչ կամ վիրուսային հիվանդություններով, ցածր կալորիականությամբ դիետայի կողմնակիցներ են, չարաշահում են ծխախոտը եւ ալկոհոլը, ինչպես նաեւ նրանք, ովքեր չափից շատ են աշխատոում եւ հաճախ ենթարկվում են սթրեսների:

Օգտակար նյութերի պակասն առաջանում է, երբ մեկ կամ մի քանի պատճառով խանգարվում է մարսողական գործընթացը: Ի դեպ, մազերը շատ ավելի դիմացկուն են պատահական գործոնների ազդեցության նկատմամբ, քան մաշկը եւ եղունգները: Ահա թե ինչու առաջին հերթին մազերի անառողջ տեսքն է վիտամինների եւ միկրոէլեմենտների պակասի վառ ապացույցը:

Ահա որոշ վառ նշաններ, որոնք ցույց են տալիս կոնկրետ նյութերի պակասը: Արմունկների եւ կրունկների չոր մաշկը, մազերը բարակումը, ճաքճքած շուրթերը – վիտամին A; ախորժակի բացակայություն, նիհարություն, փխրունություն – վիտամին B1; թուլություն, գլխացավեր, չոր շրթունքներ, վատ տեսողություն, հատկապես գիշերը` վիտամին B2: քնի խանգարում եւ ախորժակի կորուստ, հաճախակի եւ ուժեղ գլխացավեր, դեմքի մաշկի կարմրում` վիտամին B6; հիշողության խնդիրներ, վաղ սպիտակող մազեր, առաջադեմ կնճիռներ – վիտամին B9; քրոնիկական հոգնածություն, տագնապ, գլխապտույտ – վիտամին B12; կապտուկներ ամենափոքրիկ վնասվածքներից, արյուն ատամները մաքրելիս,  յուրահատուկ տհաճ հոտ բերանից՝ վիտամին C: ոտքերի, մկանների ցավ, մշտական հոգնածություն, դեպրեսիա՝վիտամին D.

Հիպավիտամինոզը հաճախ թաքնված է ընթանում: Եվ, ցավոք, այս խնդիրը շատ տարածված է: Նման դեպքերում ողջամիտ է վիտամինների ու հանքային համալիրների՝ պրոֆիլակտիկ նպատակներով  ընդունումը՝ գեղեցկության եւ առողջության պահպանման համար:

Խնամքի միջոցներ կիրառելիս կանայք հազվադեպ են հաշվի առնում, որ մաշկը սնուցող նյութերով հագեցնելու ամենաարդյունավետ միջոցը ներսից է:

Քչերն են հիշում, որ մեր մաշկի հիմնական գործառույթը մարմինն արտաքին ազդեցություններից պաշտպանելն է, ուստի այն չափազանց դժվար է ցանկացած նյութ կլանում դրսից: Իրավիճակը նույնն է նաև մազերի հետ. Մազերն ինքնին մեռած հյուսվածք են, որը գրեթե չի կարող որեւէ օգտակար նյութ ներծծել: Մազերը ձեւավորման փուլում ֆոլիկուլից ստանում են անհրաժեշտ օգտակար նյութերը: Հետեւաբար մազի գեղեցկության համար վիտամինների արդյունավետության մասին կարելի է եզրակացնել դրանց օգտագործումից միայն երեք ամիս հետո: Ցանկացած կրեմ եւ դիմակ կարող է միայն ժամանակավոր ազդեցություն ունենալ: Մաշկը եւ մազերը պետք է հագեցած լինեն սնուցող նյութերով եւ վիտամիններով ներսից:

Ինչպես ընդունել ճիշտ վիտամինների համալիրը.

 Հիպովիտամինոզի դեմ պայքարի լավագույն միջոցը բազմազան սննդակարգն է: Այնուամենայնիվ, օրվա ընթացքում սպառվող մթերքներում վիտամինների կոնցենտրացիան հազվադեպ է հասնում ամենօրյա անհրաժեշտ քանակին: Եվ նույնիսկ եթե այն բավարար է, ապա նրանց բիոանվտանգությունը, ասիմիլացիայի աստիճանը, որպես կանոն, հեռու է անհրաժեշտ մակարդակից: Ցանկալի է վիտամիններ ընդունել առավոտյան, սակայն դեղաքանակը օրվա ընթացքում մի քանի անգամ կարելի է կրկնել: Ավելի լավ է «ուտել» վիտամինները ճաշի ընթացքում կամ անմիջապես հետո՝խմելով դրանք սովորական ջրով: Այսպիսով նրանք անմիջապես կապվում են սննդի սպիտակուցների հետ եւ ավելի լավ են կլանվում: Խորհուրդ չի տրվում խառնել դրանք կաթի մեջ, գազավորված ջրի եւ սուրճի հետ, ինչը կխոչընդոտի կալցիումի լիակատար կլանմանը:

Please follow and like us:

Եվ կրկին վիտամին D

Պատահական չէ, որ վիտամին D-ն անվանում են «արևի վիտամին». ի տարբերություն այլ սննդանյութերի, այն սննդի մեջ գրեթե չի պարունակվում, սակայն այն արտադրվում է առավելագույն չափերով, երբ մեր մաշկը ենթարկվում է ջերմության և լույսի ազդեցությանը: Սակայն հաշվի առնելով այն, որ ամռան երեք ամսիսների ընթացքում տաք և արևոտ օրերին մենք հիմնականում խուսափում ենք արևի ուղիղ ճառագայթներից,  մենք չենք կարող խոսել միջին վիճակագրական մարդու համար վիտամինի բավականաչափ ընդունման մասին: Ո՞վ է մեղավոր և ի՞նչ անել:

Ովքեր են վտանգված

Սննդաբան Քիմ Փիրսոնը նշում է, որ կան մի քանի գործոններ, որը վտանգի տակ են դնում մարդուն: Առաջին հերթին, դա թուխ մաշկն է, որը օրգանիզմում շատ ավելի դանդաղ է սինթեզում վիտամին D- ն, քան բաց մաշկը: Երկրորդ հերթին, հղիությունն ու կրծքով կերակրման շրջաններն են, երբ վիտամին D-ն  պարտադիր պիտի կնոջ օրգանիզմ ներթափանցի լրացուցիչ աղբյուրներով՝ ցանկացած տեսակի ռիսկերից խուսափելու համար: Վտանգի տակ են նաև.

-Տարեց մարդիկ, ովքեր հազվադեպ են տանից դուրս գալիս,
 -Օրվա մեծ մասը փակ տարածքում անցկացնող գրասենյակային աշխատողները,
– Մարդիկ, որոնք աշխատում են գիշերային հերթափոխերին, և, հետևաբար, օրվա ընթացքում քնում են:      
«Ես պարբերաբար ստուգում եմ իմ հաճախորդների վիտամին D-ի մակարդակը: Այդ վիտամինի օպտիմալ մակարդակ ունեցող մարդիկ, որպես կանոն, այն մարդիկ են, ովքեր վիտամիններ ընդունում են հավելումներով կամ զգալի ժամանակ են անցկացնում արևոտ երկրներում», – ասում է Փիրսոնը:

Վիտամին D- ի դեֆիցիտը լուրջ խնդիր է առողջական վիճակի պահպանման համար, քանի որ օրգանիզմում դրա երկարատև բացակայությունը, ըստ հետազոտությունների տվյալների, ավելացնում է սրտանոթային հիվանդությունների զարգացման ռիսկը և կարող է մեծացնել քաղցկեղի առաջացման վտանգը: Ստորև բերվում են այն հինգ նշանները, որոնք պետք է զգուշացնեն ձեզ:

1.Հաճախակի կրկնվող ինֆեկցիաներ

Վիտամին D-ն կենսական նշանակություն ունի իմունային համակարգի բնականոն գործունեության համար: «Առանց բավարար քանակությամբ վիտամինի, մեր իմունային բջիջները չեն կարողանա պատշաճ կերպով արձագանքել սպառնալիքին՝ օրգանիզմը դարձնելով վարակիչ հիվանդություններ նկատմամբ ավելի ընկալունակ», – նշում է Քիմ Փիրսոնը: Այս դեպքում վիտամին D- ն ազդում է ինչպես բնածին, այնպես էլ ադապտիվ իմունիտետի որակի վրա:

2.Մշտական վատ տրամադրություն

«Բացի այդ, վիտամին D- ն առանցքային դեր է խաղում ուղեղում առողջ սերոտոնինի մակարդակի պահպանման գործում», – ավելացնում է Փիրսոնը: Հիշենք, որ մենք խոսում ենք նյարդային հաղորդիչների մասին, որոնք մեզ համար անհրաժեշտ են լավ տրամադրության և կյանքի հանդեպ հետաքրքրության պահպանման համար: Հետաքրքիր է նաև, որ 2014 թ. Լույս տեսած Բժշկական Հիպոթեզների ժողովածուի ուսումնասիրությունը հաստատեց Վիտամին D- ի պակասի և սեզոնային դեպրեսիվ խանգարման (սեզոնային դեպրեսիա) միջև կապը:

3.Մշտական հոգնածության զգացում

«Վիտամին D-ն նաև անհրաժեշտ է, որ մեր օրգանիզմում սնունդը վերածվի էներգիայի», – շարունակում է Քիմ Փիրսոնը: «Եթե դուք անընդհատ հոգնածություն եք զգում, դա կարող է նշանակել, որ մարմինը սննդից չի յուրացնում սննդարար նյութերը, ինչը, իր հերթին, կարող է առաջանալ վիտամին D-ի դեֆիցիտից»: Լավ նորությունն այն է, որ դուք կարող եք արագ լուծել խնդիրը (ինչպես ցույց է տրված 2016 թ. «Medicine» ամսագրում հրապարակված ուսումնասիրության միջոցով՝ վիտամին D-ի հավելումը կարող է շտկել իրավիճակը 7-8 օրվա ընթացքում):

4.Թույլ ոսկորներ

Բացի վերը նշվածներից, վիտամին D- ն անհրաժեշտ է օրգանիզմում կալցիումի եւ ֆոսֆատի մակարդակի կարգավորման հարցում.  բոլորը գիտեն դրանց կարևորությունը առողջ ոսկորների եւ ատամների համար: Վիտամին D-ի համապատասխան մակարդակները, ինչպես ցույց են տալիս ուսումնասիրությունները, օգնում են կանխարգելել օստեոմալիացիայի (ոսկրերի փափկեցման) և օստեոպորոզի (ոսկրային խտության կորուստ) զարգացումը մեծահասակների շրջանում: 2014 թ-ին կատարված ուսումնասիրության արդյունքում պարզվել է, որ վիտամին D-ի դեֆիցիտ ունեցող 50 տարեկանից ցածր մարդիկ ավելի հաճախ են ցավեր ունենում կոնքազդրային հոդերի և ծնկային հոդերի հատվածներում:

5.Մկանացավեր

Վիտամին D-ն նաև նպաստում  է մկանների ֆունկցիայի կարգավորմանը, քանի որ դրա ընկալիչները տարածված են ամբողջ մարմնով: «Եթե մկանները մշտապես ցավում են առանց պատճառի, դուք պետք է մտածեք մարմնի մեջ վիտամին D-ի հնարավոր դեֆիցիտի մասին», – զգուշացնում է Քիմ Փիրսոնը: Բանն այն է, որ ընկնելով մկանային հյուսվածքի բջիջների մեջ, վիտամին D-ն մեծացնում է մկանային կծկումների հաճախականությունը, օգնելով, որ մկանները մնան ուժեղ և առաձգական: Այն պաշտպանում է դրանք մանր պատռվածքներից և փոքր վնասվածքներից, այդ թվում`ֆիզիկական վարժությունների ժամանակ:

Ինչպես ստանալ վիտամինի անհրաժեշտ քանակը

Բազմաթիվ մարդկանց համար բավական է ամեն օր արևի տակ լինել 15-20 րոպեով՝ վիտամին D-ի բավարար քանակ ստանալու համար: Դրա համար օպտիմալ ժամանակը ժամը 11:00-ից մինչեւ 13:00 ընկած ժամանակահատվածն է: Ավելին, օրգանիզմը վիտամին D- ով ապահովելու համար դուք պետք է արևի տակ մնաք առանց SPF պարունակող կրեմների, ինչըը հակասում է բոլոր մաշկաբանական մոտեցումներին:

Ահա ավելի ռացիոնալ տարբերակ, այն է՝  սննդամթերքները: Չնայած այն հանգամանքին, որ դրանք երբեք ձեզ չեն ապահովի նույն քանակությամբ վիտամին D-ով, ինչպես արևի լույսը, հավելումներով օգտագործելու դեպքում կարող են տալ բավական լավ արդյունք: Այսպիսով, աշնանը եւ ձմռանը համոզվեք, որ ձեր դիետան պարունակում է ճարպային ձկներ (սաղմոն, սկումբրիա, թյուննոս (тунец)), ձվի դեղնուց, պանիր, լյարդ, ինչպես նաև վիտամին D-ով հարստացված կաթնամթերք և հացահատիկ:

Please follow and like us:

Կալցիումը, վիտամին D-ն ու օստեոպորոզը

Բուժման նպատակներով կալցիումի կիրառումը վաղուց է հայտնի: Դեռ Հիպպոկրատի ժամանակներում ամենից հայտնի դեղամիջոցներից մեկը կավիճն էր: Ոչ պակաս հին արմատներ ունի նաև օստեոպորոզի խնդիրը՝ կմախքի համակարգային հիվանդությունը, որը բնութագրվում է ոսկրային զանգվածի ցածր քանակով և ոսկրային հյուսվածքի միկրոկառուցվածքային վնասվածքներով, որոնք հանգեցնում են ոսկրի խոցելության բարձրացմանը, և համապատասխանաբար, կոտրվածքների ռիսկի մեծացմանը:

Վերջին ժամանակներս օստեոպորոզի խնդիրը ձեռք է բերել հատուկ ընդգծվածություն իրար անմիջական կապված երկու դեմոգրաֆիկական գործընթացների հետևանքով. ծեր մարդկանց պոպուլացիայի էական բարձրացմամբ, և համապատասխանաբար, դաշտանադադարի շրջանում գտնվող կանանց քանակի աճով: 65 տարեկանից բարձր գրեթե յուրաքանչյուր երրորդ կնոջ մոտ հանդիպում է, ծայրահեղ դեպքում, գոնե մեկ կոտրվածք: Ազդոսկրի կոտրվածքները հանգեցնում են կյանքի միջին տևողության 12-15 տոկոս իջեցման: 50 տարեկանում օստեոպորոտիկ կոտրվածքների ռիսկը կազմում է 39,7 տոկոս կանանց, և 13,1 տոկոս տղամարդկանց համար: Յուրաքանչյուր 10 կնոջից 4-ը կյանքի ընթացքում ունենում է մեկից մի քանի օստեոպորոտիկ կոտրվածքներ:

Հայտնի է, որ մարդու արյան շիճուկի մեջ կալցիումի պարունակությունը պահպանվում է մշտական մակարդակի վրա (2,25-2,75 մմոլ/լ) և մանրամասն վերահսկվում է (ցերեկային տատանումները կազմում են 3-4 տոկոս): Ոչ բջջային իոնիզացված կալցիումը (օրգանիզմում կալցիումի ընդհանուր պարունակության 1 տոկոսից պակաս) հանդիսանում է մետաբոլիկ ակտիվ ֆրակցիա: Իոնիզացված կալցիումի մակարդակը, և հետևաբար, արյան շիճուկի կալցիումը կախված է աղիներում, երիկամներում ու կմախքում կատարվող գործընթացների փոխազդեցությունից և վերահսկվում է կալցիումը կառավարող երեք հորմոններով՝ պարատերոիդ, կալցիոտրոլ և կալցիոտոնին: Ամենից կարևոր է պարատերոիդ հորմոնը (դրա գործողության ժամանակը մի քանի րոպե է), որը արագորեն բարձրացնում է կալցիումի մակարդակը՝ ազդելով բոլոր երեք օրգան-թիրախների վրա. բարձրացնում է ոսկրային ռեզորբցիան, աղիներում կալցիումի աբսորբցիան և կալցիումի երիկամային ռեաբսորբցիան:

Կալցիումի հիմնական աղբյուրներն են կաթնային (կաթ, կաթնաշոռ, պինդ պանիրներ և այլն) և ձկնային մթերքները, ընդեղենը, ծաղկակաղամբն ու ծովակաղամբը: Կալցիումի յուրացմանը խանգարում են թրթնջուկի պարունակությամբ մթերքները (սպանախ, հաղարջ, խաշնդեղ), ինչպես նաև ստամոքս-աղիքային տրակտի հիվանդությունները (խոց, երիկամաքարային հիվանդություն, քրոնիկ հեպատիտներ և այլն): Այդ պատճառով այն խորհուրդը, որ օստեոպորոզի պրոֆիլակտիկայի համար բավարար է կալցիումով հարուստ սնունդ օգտագործել, իրեն լիովին չի արդարացնում:

Տղամարդկանց և կանանց մոտ ծերունական օստեոպորոզի առաջացման հիմնական պատճառներից մեկը աղիներում կալցիումի աբսորբցիայի նվազեցումն է, որն առաջանում է վիտամին D-ի նվազ ընդունումից և մաշկում դրա ձևավորման նվազեցումից: Սննդակարգում կալցիումի պարունակության ցածր մակարդակը նույնպես նպաստում է մակրոէլեմենտի աբսորբցիային և արյան մեջ դրա մակարդակի իջեցմանը: Ծերունական օստեոպորոզի ժամանակ դիտարկվում է կալցիումի ոչ բավարար յուրացում, որը փաստորեն շատ կարևոր դերն է կատարում հիվանդության պաթոգենեզում: Սակայն հիվանդության պաթոգենեզում ամենից կարևոր նշանակությունն ունի արյան մեջ ու ոսկրային հյուսվածքներում վիտամին D-ի ակտիվ մետաբոլիտների դեֆիցիտը:

Հղիությունն իր հերթին հանդիսանում է յուրահատուկ սթրեսային վիճակ մոր կալցիումային մետաբոլիզմի համար: Պլազմայի ծավալի մեծացումը հանգեցնում է դրա երիկամային զտման ինտեսիֆիկացիայի, ինչը բարձրացնում է կալցիումի կորուստի քանակը և նպաստում է ֆիզիոլոգիական հիպերկալցիուրայի առաջացմանը: Կալցիումի նկատմամբ աճող կարիքների ապահովման նպատակով բարակ աղիում մեծանում է դրա աբսորբցիան: Ուսումնասիրությունները հղի կանանց շրջանում ցույց են տալիս, որ հղիության առաջին եռամսյակի համեմատ երկրորդ և երրորդ եռամսյակներում ոսկրային հյուսվածքների խտությունը զգալի իջնում է:

Այդպիսով, հետազոտությունները վկայում են կալցիումի օգտագործման անհրաժեշտության մասին առաջնային (կմախքի առավելագույն ամուր բնութագրիչների ձևավորման նպատակով) և երկրորդական (ոսկրային հյուսվածքների հետագա կորուստների կանխման համար դրա որոշակի կառուցվածքային-ֆունկցիոնալ խախտումների դեպքում) պրոֆիլակտիկայի համար, ինչպես նաև օստեոպորոզի և դրա բարդացումների բուժման ժամանակ:

Կալցիումը գլխավոր ոչ հորմոնալ միջոցն է, որը կիրառվում է օստեոպորոզի պրոֆիլակտիկայի համար: Վերջին ուսումնասիրությունները վկայում են այն մասին, կալցիումի լրացուցիչ ընդունումը (0,5-1,5 գրամ/օր) նվազեցնում է դաշտանադադարից հետո ոսկրային հյուսվածքի կորուստի ծավալները: Կալցիումի օգտագործումը նպաստում է ողերի, ազդրոսկրերի կոտրվածքների հաճախականության նվազեցմանը ծեր հասակում: Կատարված հետազոտությունների արդյունքները վկայում են, որ սննդակարգում օրական 700 մգ կալցիում օգտագործող կանանց և տղամարդկանց մոտ ազդոսկերի կոտրվածքների քանակը 60 տոկոսով ավելի քիչ է, այն մարդկանց համեմատ, ովքեր ընդունում են 500 մգ-ից պակաս քանակով:

Կալցիումի և վիտամին D-ի ադեկվատ կիրառումը դիտարկվում է որպես օստոեպորոզի պորֆիլակտիկայի համար ամենից ռացիոնալ մոտեցումներից մեկը:

Վերջերս ամերիկյան ազգային ֆոնդի հեղինակավոր էքսպերտների մի խումբ, որը զբաղված է օստեոպորոզի ուսումնասիրությամբ, ներկայացրել է կալցիումի և վիտամին D-ի կիրառման մի շարք մտահանգումներ, որոնց մեջ առանձնանում են հետևյալ կետերը.

  1. Կալցիումի դեղամիջոցներով բուժումները արդյունավետ են նույնիսկ այն կանանց համար, ովքեր ունեն ոսկրային հյուսվածքի նորմալ միներալ խտություն:
  2. Կալցիումի դեղամիջոցնորվ բուժման ֆոնին կոտրվածքների ռսիկը իջնում է ոչ պակաս, քան 10 տոկոսով:
  3. D վիտամինի դեֆիցիտ ունեցող հիվանդների մոտ կալցիումի և D վիտամինի դեղամիջոցներով բուժումը կմախքային ոսկորների կոտրվածքների ռիսկը իջեցնում է 30 տոկոսով:
  4. Կալցիումի ադեկվատ կիրառումը (սննդի միջոցով կամ դեղամիջոցներով) խորհուրդ է տրվում բոլոր կանանց՝ անկախ այլ հակաօստեոպորոզային միջոցների ընդունումից:

ՀԵՂԻՆԱԿ՝ Բ.Գ.Դ. Պրոֆեսոր Վ.Վ. Պովորոզնյուկ

Please follow and like us: