Էլիտ-Մեդ բժշկական կենտրոն

Երևան, Հակոբ Հակոբյան 3/15

Էլ.հասցե:

[email protected]

Աշխատանքային ժամեր

Երկ-Շբթ: 8.30am - 7.00pm

Title

Autem vel eum iriure dolor in hendrerit in vulputate velit esse molestie consequat, vel illum dolore eu feugiat nulla facilisis at vero eros et dolore feugait.

Tag Archive

Ինչպես խուսափել ճողվածքից

Մեջքի և գոտկատեղի առաջին ցավերը պետք է լուրջ ազդանշան լինեն. մեր ողնաշարում տեղի են ունենում շատ վտանգավոր պրոցեսներ:  Եթե ժամանակին չզբաղվեք ձեր առողջությամբ և չդիմեք մասնագետի, ողնաշարային համակարգում դեգրադացիոն փոփոխությունները կզարգանան: Եվ վաղ թե ուշ կհանգեցնեն լուրջ հիվանդության՝ օստեոխոնդրոզի և դրա ավելի ծանր բարդացման՝ ճողվածքի:

Միջողային ճողվածքը ողնաշարային առանցքի դժվար բուժվող պաթոլոգիա է, որը սահմանափակում և տանջալի է դարձնում մեր յուրաքանչյուր շարժումը, իսկ մի շարք դեպքերում հանգեցնում է ներքին օրգանների ֆունկցիայի խանգարումների, հաշմանդամության: Իհարկե, այդ խնդրից խուսափելու լավագույն տարբերակը դրա կանխումն է:

Օստեոխոնդրոզ…

Միջողային սկավառակների ճողվածքին նախորդում է ժամակակակից կյանքում ամենից տարածված հիվանդություններից մեկը՝ օստեոխոնդրոզը: Այն մեր սխալ, անշարժ, նստակյաց կյանքի հետևանքն է:

Ողնաշարի խնդիրներից ամենից վտանգավոր հետևանքից՝ միջողային ճողվածքից խուսափելուն կօգնի օստեոխոնդրոզի վաղ պրոֆիլակտիկան, առողջ ապրելակերպը: Պետք է չծուլանալ և կատարել պարզ խորհուրդները. շատ շարժվել, մշտապես ուղիղ կեցվածք պահպանել (դա հատկապես կարևոր է երեխաների և դեռահասների համար), փորձել մեջքն ուղիղ պահել նստած ժամանակ, կտրուկ ոչ ադեկվատ ծանրություններ չբարձրացնել, հավասարապես բաշխել ծանրաբեռնվածությունը:

Քնի համար ամենից լավ ներքնակը կիսակոշտ և հարթն է: Օստեոխոնդրոզի դեպքում երբեք չի կարելի անկողնուց կտրուկ վեր կենալ՝ կորացած մեջքով, ավելի լավ է դա անել կողքի թեքվելով՝ ոտքերը ծալել, իջեցնել հատակին և վեր կենալ՝ հենված ձեռքերի վրա:

Ողնաշարի խնդիրներից ամենից վտանգավոր հետևանքից՝ միջողային ճողվածքից խուսափելուն կօգնի օստեոխոնդրոզի վաղ պրոֆիլակտիկան, առողջ ապրելակերպը: Պետք է չծուլանալ և կատարել պարզ խորհուրդները. շատ շարժվել, մշտապես ուղիղ կեցվածք պահպանել (դա հատկապես կարևոր է երեխաների և դեռահասների համար), փորձել մեջքն ուղիղ պահել նստած ժամանակ, կտրուկ ոչ ադեկվատ ծանրություններ չբարձրացնել, հավասարապես բաշխել ծանրաբեռնվածությունը:

Քնի համար ամենից լավ ներքնակը կիսակոշտ և հարթն է: Օստեոխոնդրոզի դեպքում երբեք չի կարելի անկողնուց կտրուկ վեր կենալ՝ կորացած մեջքով, ավելի լավ է դա անել կողքի թեքվելով՝ ոտքերը ծալել, իջեցնել հատակին և վեր կենալ՝ հենված ձեռքերի վրա:

Ամենատարբեր տարիքի միլիոնավոր մարդիկ գնալով ավելի շատ ժամանակ են անցկացնում գրասեղանի առաջ, համակարգչի մոնիտորի մոտ կամ մեքենայի ղեկին: Մեջքի ու իրանի մկանների երկարատև հաստատուն լարումը՝ գերլարումը, կամ հակառակը՝ թուլացումը, հանգեցնում են ողնաշարը պահող մկանային կորսետի ֆունկցիայի խանգարման, և ողնաշարը ենթարկվում է դեգեներատիվ փոփոխության:

Եթե դուք գրասենյակում եք աշխատում, պետք է կանոնավոր կերպով որոշակի պարբերականությամբ վեր կենալ սեղանից, ձգվել, գոնե մի քանի հասարակ ֆիզիկական վարժություններ կատարել, քայլել միջանցքում կամ սենյակում: Աշխատեք ավելի շատ քայլել, հրաժարվեք մի քանի հարկ բարձրանալու համար վերելակից օգտվելու գայթակղությունից: Աշխատանքից հետո, հատկապես լավ եղանակին, մեկ-երկու կանգառ ոտքով գնացեք:
Ֆիզիկական աշխատանք կատարելիս թույլ մի տվեք ողնաշարի գերծանրաբեռնում, հնարավորինս խուսափեք ուղղահայաց ազդող ծանրություններից ու կտրուկ շարժումներից: Կանանց համար ռիսկի գործոնը բարձր անկայուն կրունկ ունեցող անհարմար կոշիկներն են: Չի կարելի բարձրացնել ու տեղափոխել ծանրությունները առաջ պարզած ձեռքերով, նույնիսկ եթե դուք երիտասարդ և ուժեղ եք: Եվ ընդհանրապես ավելորդ անգամ ռիսկի մի դիմեք, մեկ անգամով բարձրացրեք ոչ ավել քան 10 կգ: Ավելի լավ կլինի, եթե ծանրությունները (օրինակ պայուսակները, ջրով դույլերը և այլն) բաշխեք հավասարապես երկու ձեռքի վրա: Հնարավորինս օգտագործեք քարշակ, ճամփորդությունների ժամանակ գերադասելի են անիվների վրա ճամպրուկները: Դա հատկապես կարևոր է օստեոխոնդրոզով հիվանդ կամ տարեց մարդկանց համար:

Ծանր ֆիզիկական աշխատանք կատարող մարդկանց խորհուրդ է տրվում պարբերաբար հանգիստ տալ ողնաշարին: Դրա համար բավական է թուլացած վիճակում պառկել մեջքի վրա 10-15 րոպե ցանկացած շատ թե քիչ չոր հորիզոնական մակերևույթի վրա: Կամ մի քանի րոպե կախվել որևէ հորիզոնական ձողից:

Ողնաշարի վնասվածքի ու ճողվածքի հետագա զարգացման կարող են հանգեցնել կտրուկ, ոչ ադեկվատ շարժումներն ու սպորտի ակտիվ տեսակների ժամանակ կատարվող թեքումները, սպորտային պարերը, ակրոբատիկան, աէրոբիկան, թենիսը, վոլեյբոլը, բասկետբոլը: Հատկարես զգույշ պետք է լինեն անփորձ երիտասարդները, որոնք ինքնուրույն զբաղվում են ծանրաձողով ուժային մարզասարքերի վրա:

Օստեոխոնդրոզի վաղ փուլերի ժամանակ օգնում են բուժական ֆիզկուլտուրայի հատուկ ինդիվիդուալ պարապմունքները, խորը մկանների ամրացմանը, ողնաշարի ճկունությանն ու արյան շրջանառության լավացմանն ուղղված պարբերական ֆիզիկական վարժությունները: Լավ արդյունք են տալիս նաև մերսումն ու մանուալ թերապիան, բուժական լողը կամ ջրում բուժական մարմնամարզությունը:


Please follow and like us:

Կալցիումը, վիտամին D-ն ու օստեոպորոզը

Բուժման նպատակներով կալցիումի կիրառումը վաղուց է հայտնի: Դեռ Հիպպոկրատի ժամանակներում ամենից հայտնի դեղամիջոցներից մեկը կավիճն էր: Ոչ պակաս հին արմատներ ունի նաև օստեոպորոզի խնդիրը՝ կմախքի համակարգային հիվանդությունը, որը բնութագրվում է ոսկրային զանգվածի ցածր քանակով և ոսկրային հյուսվածքի միկրոկառուցվածքային վնասվածքներով, որոնք հանգեցնում են ոսկրի խոցելության բարձրացմանը, և համապատասխանաբար, կոտրվածքների ռիսկի մեծացմանը:

Վերջին ժամանակներս օստեոպորոզի խնդիրը ձեռք է բերել հատուկ ընդգծվածություն իրար անմիջական կապված երկու դեմոգրաֆիկական գործընթացների հետևանքով. ծեր մարդկանց պոպուլացիայի էական բարձրացմամբ, և համապատասխանաբար, դաշտանադադարի շրջանում գտնվող կանանց քանակի աճով: 65 տարեկանից բարձր գրեթե յուրաքանչյուր երրորդ կնոջ մոտ հանդիպում է, ծայրահեղ դեպքում, գոնե մեկ կոտրվածք: Ազդոսկրի կոտրվածքները հանգեցնում են կյանքի միջին տևողության 12-15 տոկոս իջեցման: 50 տարեկանում օստեոպորոտիկ կոտրվածքների ռիսկը կազմում է 39,7 տոկոս կանանց, և 13,1 տոկոս տղամարդկանց համար: Յուրաքանչյուր 10 կնոջից 4-ը կյանքի ընթացքում ունենում է մեկից մի քանի օստեոպորոտիկ կոտրվածքներ:

Հայտնի է, որ մարդու արյան շիճուկի մեջ կալցիումի պարունակությունը պահպանվում է մշտական մակարդակի վրա (2,25-2,75 մմոլ/լ) և մանրամասն վերահսկվում է (ցերեկային տատանումները կազմում են 3-4 տոկոս): Ոչ բջջային իոնիզացված կալցիումը (օրգանիզմում կալցիումի ընդհանուր պարունակության 1 տոկոսից պակաս) հանդիսանում է մետաբոլիկ ակտիվ ֆրակցիա: Իոնիզացված կալցիումի մակարդակը, և հետևաբար, արյան շիճուկի կալցիումը կախված է աղիներում, երիկամներում ու կմախքում կատարվող գործընթացների փոխազդեցությունից և վերահսկվում է կալցիումը կառավարող երեք հորմոններով՝ պարատերոիդ, կալցիոտրոլ և կալցիոտոնին: Ամենից կարևոր է պարատերոիդ հորմոնը (դրա գործողության ժամանակը մի քանի րոպե է), որը արագորեն բարձրացնում է կալցիումի մակարդակը՝ ազդելով բոլոր երեք օրգան-թիրախների վրա. բարձրացնում է ոսկրային ռեզորբցիան, աղիներում կալցիումի աբսորբցիան և կալցիումի երիկամային ռեաբսորբցիան:

Կալցիումի հիմնական աղբյուրներն են կաթնային (կաթ, կաթնաշոռ, պինդ պանիրներ և այլն) և ձկնային մթերքները, ընդեղենը, ծաղկակաղամբն ու ծովակաղամբը: Կալցիումի յուրացմանը խանգարում են թրթնջուկի պարունակությամբ մթերքները (սպանախ, հաղարջ, խաշնդեղ), ինչպես նաև ստամոքս-աղիքային տրակտի հիվանդությունները (խոց, երիկամաքարային հիվանդություն, քրոնիկ հեպատիտներ և այլն): Այդ պատճառով այն խորհուրդը, որ օստեոպորոզի պրոֆիլակտիկայի համար բավարար է կալցիումով հարուստ սնունդ օգտագործել, իրեն լիովին չի արդարացնում:

Տղամարդկանց և կանանց մոտ ծերունական օստեոպորոզի առաջացման հիմնական պատճառներից մեկը աղիներում կալցիումի աբսորբցիայի նվազեցումն է, որն առաջանում է վիտամին D-ի նվազ ընդունումից և մաշկում դրա ձևավորման նվազեցումից: Սննդակարգում կալցիումի պարունակության ցածր մակարդակը նույնպես նպաստում է մակրոէլեմենտի աբսորբցիային և արյան մեջ դրա մակարդակի իջեցմանը: Ծերունական օստեոպորոզի ժամանակ դիտարկվում է կալցիումի ոչ բավարար յուրացում, որը փաստորեն շատ կարևոր դերն է կատարում հիվանդության պաթոգենեզում: Սակայն հիվանդության պաթոգենեզում ամենից կարևոր նշանակությունն ունի արյան մեջ ու ոսկրային հյուսվածքներում վիտամին D-ի ակտիվ մետաբոլիտների դեֆիցիտը:

Հղիությունն իր հերթին հանդիսանում է յուրահատուկ սթրեսային վիճակ մոր կալցիումային մետաբոլիզմի համար: Պլազմայի ծավալի մեծացումը հանգեցնում է դրա երիկամային զտման ինտեսիֆիկացիայի, ինչը բարձրացնում է կալցիումի կորուստի քանակը և նպաստում է ֆիզիոլոգիական հիպերկալցիուրայի առաջացմանը: Կալցիումի նկատմամբ աճող կարիքների ապահովման նպատակով բարակ աղիում մեծանում է դրա աբսորբցիան: Ուսումնասիրությունները հղի կանանց շրջանում ցույց են տալիս, որ հղիության առաջին եռամսյակի համեմատ երկրորդ և երրորդ եռամսյակներում ոսկրային հյուսվածքների խտությունը զգալի իջնում է:

Այդպիսով, հետազոտությունները վկայում են կալցիումի օգտագործման անհրաժեշտության մասին առաջնային (կմախքի առավելագույն ամուր բնութագրիչների ձևավորման նպատակով) և երկրորդական (ոսկրային հյուսվածքների հետագա կորուստների կանխման համար դրա որոշակի կառուցվածքային-ֆունկցիոնալ խախտումների դեպքում) պրոֆիլակտիկայի համար, ինչպես նաև օստեոպորոզի և դրա բարդացումների բուժման ժամանակ:

Կալցիումը գլխավոր ոչ հորմոնալ միջոցն է, որը կիրառվում է օստեոպորոզի պրոֆիլակտիկայի համար: Վերջին ուսումնասիրությունները վկայում են այն մասին, կալցիումի լրացուցիչ ընդունումը (0,5-1,5 գրամ/օր) նվազեցնում է դաշտանադադարից հետո ոսկրային հյուսվածքի կորուստի ծավալները: Կալցիումի օգտագործումը նպաստում է ողերի, ազդրոսկրերի կոտրվածքների հաճախականության նվազեցմանը ծեր հասակում: Կատարված հետազոտությունների արդյունքները վկայում են, որ սննդակարգում օրական 700 մգ կալցիում օգտագործող կանանց և տղամարդկանց մոտ ազդոսկերի կոտրվածքների քանակը 60 տոկոսով ավելի քիչ է, այն մարդկանց համեմատ, ովքեր ընդունում են 500 մգ-ից պակաս քանակով:

Կալցիումի և վիտամին D-ի ադեկվատ կիրառումը դիտարկվում է որպես օստոեպորոզի պորֆիլակտիկայի համար ամենից ռացիոնալ մոտեցումներից մեկը:

Վերջերս ամերիկյան ազգային ֆոնդի հեղինակավոր էքսպերտների մի խումբ, որը զբաղված է օստեոպորոզի ուսումնասիրությամբ, ներկայացրել է կալցիումի և վիտամին D-ի կիրառման մի շարք մտահանգումներ, որոնց մեջ առանձնանում են հետևյալ կետերը.

  1. Կալցիումի դեղամիջոցներով բուժումները արդյունավետ են նույնիսկ այն կանանց համար, ովքեր ունեն ոսկրային հյուսվածքի նորմալ միներալ խտություն:
  2. Կալցիումի դեղամիջոցնորվ բուժման ֆոնին կոտրվածքների ռսիկը իջնում է ոչ պակաս, քան 10 տոկոսով:
  3. D վիտամինի դեֆիցիտ ունեցող հիվանդների մոտ կալցիումի և D վիտամինի դեղամիջոցներով բուժումը կմախքային ոսկորների կոտրվածքների ռիսկը իջեցնում է 30 տոկոսով:
  4. Կալցիումի ադեկվատ կիրառումը (սննդի միջոցով կամ դեղամիջոցներով) խորհուրդ է տրվում բոլոր կանանց՝ անկախ այլ հակաօստեոպորոզային միջոցների ընդունումից:

ՀԵՂԻՆԱԿ՝ Բ.Գ.Դ. Պրոֆեսոր Վ.Վ. Պովորոզնյուկ

Please follow and like us: